Конституция – мемлекеттің іргетасы, елдің бірлігі мен тұрақтылығының кепілі, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын айқындайтын басты заң. Ол қоғамның даму бағытын белгілеп қана қоймай, мемлекет пен халық арасындағы қарым-қатынастың негізгі қағидаларын қалыптастырады.
Бүгінгі таңда Қазақстанның дамуы жаңа талаптар мен мүмкіндіктерге негізделіп отыр. Қоғам өзгеріп, халықтың сұранысы артып, мемлекеттік басқарудың тиімділігіне, заңның әділдігіне және азаматтардың құқықтарының қорғалуына деген талап күшейе түсті.
Конституцияның басты мақсаты – адам мүддесін қорғау, әділетті қоғам қалыптастыру және мемлекеттің тұрақты дамуына берік негіз қалау.
Әділетті қоғам құру – кез келген мемлекеттің маңызды мақсаты. Әділеттілік бар жерде халықтың мемлекетке деген сенімі нығайып, азаматтардың болашаққа деген үміті артады. Ал әділеттіліктің негізі – заңның баршаға бірдей қолданылуы және әр адамның құқығының қорғалуы.
Конституциялық қағидаттар мемлекеттік органдардың қызметіне, азаматтардың құқықтары мен міндеттеріне және қоғамдық қатынастарға құқықтық негіз қалыптастырады. Әрбір азамат өзінің құқығын біліп қана қоймай, қоғам алдындағы жауапкершілігін де сезінуі қажет.
Заңды сақтау, өзгенің пікіріне құрметпен қарау, қоғамдық тәртіпті бұзбау және адал еңбек ету – құқықтық мәдениеттің негізгі белгілері. Осындай құндылықтар күнделікті өмірде орныққанда ғана қоғамда әділдік пен өзара сенім нығая түседі.
Адамның қадір-қасиетін құрметтеу және оның құқықтарын қорғау – өркениетті қоғамның маңызды көрсеткіші.
Конституция азаматтардың негізгі құқықтары мен бостандықтарының құқықтық негізін айқындайды. Бұл құқықтарды іс жүзінде қамтамасыз ету мемлекеттік органдардың тиімді жұмысына, заңдардың дұрыс орындалуына және қоғамның құқықтық сауаттылығына байланысты.
Әсіресе балалардың, жастардың, қарттардың және ерекше қолдауды қажет ететін азаматтардың құқықтарын қорғау маңызды. Әр адамның қоғамда өз орнын табуына, білім алып, еңбек етуіне және өмір сүру сапасын жақсартуына жағдай жасау – әлеуметтік әділеттіліктің көрінісі.
Мемлекет пен қоғамның ортақ міндеті – адамның құқығы сақталатын, әр азамат өзін қауіпсіз әрі қорғалған сезінетін орта қалыптастыру.
Заң үстемдігі орнаған мемлекетте ешкім заңнан жоғары тұрмауы керек. Қоғамдағы барлық қатынас құқықтық нормаларға сүйеніп, қабылданған шешімдер әділдік пен жауапкершілік қағидаттарына негізделуі қажет.
Сыбайлас жемқорлықпен күрес, мемлекеттік қызметтің ашықтығы, азаматтардың өтініштеріне уақытылы жауап беру және сот әділдігін қамтамасыз ету – құқықтық мемлекетті дамытудың маңызды бағыттары.
Заңды құрметтеу тек мемлекеттік органдардың міндеті емес. Бұл – бүкіл қоғамға ортақ жауапкершілік. Әрбір азамат заң талаптарын сақтап, өзгенің құқығына нұқсан келтірмей, қоғамдық мүддеге құрметпен қарауы тиіс.
Құқықтық мәдениеті жоғары қоғамда адамдар өз мәселелерін заң аясында шешуге ұмтылады. Мұндай ортада сенім артып, қоғамдық тұрақтылық орнайды.
Елдің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың біліміне, тәрбиесіне және азаматтық ұстанымына байланысты. Сондықтан жастарға сапалы білім беру, кәсіби дамуына мүмкіндік жасау және олардың қоғам өміріне белсенді қатысуына жағдай қалыптастыру – маңызды міндет.
Жастар Конституцияның маңызын, азаматтардың құқықтары мен міндеттерін түсінуі керек. Құқықтық сауатты ұрпақ өз құқығын қорғай алады, жауапты шешім қабылдайды және қоғамның дамуына саналы түрде үлес қосады.
Қазіргі кезеңде цифрлық технологиялар мен жасанды интеллекттің дамуы да жаңа мүмкіндіктер ашып отыр. Осы мүмкіндіктерді тиімді пайдалану үшін білім, жауапкершілік және ақпараттық сауаттылық қажет.
Білімді, еңбекқор, отаншыл жастар – Қазақстанның бәсекеге қабілетті мемлекет ретінде дамуының негізгі тірегі.
Қазақстанның тұрақты дамуының маңызды шарттарының бірі – қоғамдық келісім мен халықтың бірлігі. Ел ішіндегі татулық, өзара құрмет және ортақ мақсатқа ұмтылу мемлекеттің күшін арттырады.
Әрбір азамат туған жерінің дамуына үлес қосып, қоғамдық жұмыстарға белсенді қатысып, қоршаған ортаны қорғауға және ел игілігі үшін еңбек етуге ұмтылуы қажет.
Конституциялық жаңғырудың нәтижесі оның нормаларының күнделікті өмірде қаншалықты орындалатынына байланысты. Сондықтан жаңа құқықтық қағидаттарды түсіндірумен қатар, олардың іс жүзінде жүзеге асуына, мемлекеттік органдардың жауапкершілігіне және азаматтардың белсенділігіне ерекше назар аудару қажет.
Мемлекеттік басқарудың тиімділігі халықтың әл-ауқатын жақсартумен, әлеуметтік мәселелердің шешілуімен және азаматтардың құқықтарының қорғалуымен өлшенеді. Ал қоғамның дамуы әр адамның өз міндетін адал атқаруына байланысты.
Күмісбек Ербаев,журналист.
