ИНТЕРНЕТ-АЛАЯҚТЫҚ ҚОҒАМДА ЕРЕКШЕ БЕЛЕҢ АЛЫП БАРАДЫ
Цифрлық технологиялар мен электрондық қызметтердің қарқынды дамуына байланысты интернет-алаяқтық қоғамда ерекше белең алып барады.
Дегенмен, технологияның игілігімен қатар, кибер қылмыстың жаңа түрлері де белең алып келеді. Олардың ішінде ең көп таралған және қауіпті түрлері – интернет-алаяқтық пен қаржылық пирамидалар. Бұл құрылымдардың құрбаны болмау үшін олардың жұмыс істеу принциптерін түсіну және негізгі қауіпсіздік ережелерін сақтау қажет.
Интернет-алаяқтық және одан сақтану жолдары:
Интернет-алаяқтық – заманауи ақпараттық технологияларды пайдалана отырып, азаматтардың ақшасын немесе жеке мәліметтерін қолды ету мақсатында жасалатын қылмыс. Алаяқтар көбіне келесі әдістерді қолданады:
1. Фишинг: Пайдаланушыларды танымал банктердің, мемлекеттік органдардың немесе танымал интернет-дүкендердің жалған сайттарына бағыттау арқылы логиндерді, құпия сөздерді және банк картасының деректендіру ұрлау.
2. Әлеуметтік инженерия (Вишинг): Өздерін банк қызметкері немесе құқыққорғау органының өкілі ретінде таныстырып, телефон шалу. Олар «сіздің шотыңыздан ақша ұрланбақшы» немесе «сіздің атыңызға несие рәсімделуде» деп қорқытып, СМС-кодты немесе карта мәліметтерін сұрайды.
3. Онлайн саудадағы алаяқтық: Тауарларды тым арзан бағамен ұсынып, алдын ала төлем жасауды талап ету, кейіннен байланысқа шықпай жоқ болу.
Интернет-алаяқтықтан қорғану үшін ешқашан ешкімге (тіпті банк қызметкерінеде) СМС арқылы келген құпия кодтарды, картаның артқы жағындағы CVV/CVC кодтарын айтпау керек. Кез келген күмәнді қоңырау кезінде әңгімені бірден тоқтатып, банктің ресми нөміріне өзіңіз хабарласқаныңыз жөн.
Қаржылық пирамидалар: Тұзаққа қалай түспеу керек?
Қаржылық пирамида – бұл жаңадан қосылған қатысушылардың жарналары есебінен бұрынғы мүшелерге табыс төлейтін алаяқтық схема. Мұндай құрылымдар нақты өндіріспен немесе тиімді инвестициямен айналыспайды, сондықтан олар ерте ме, кешпе міндетті түрде күйрейді.
Өз тілшімізден.
